Dede Korkut Hikayeleri

Kitapta on iki tane destan vardýr. Bu destanlarýn her biri bir boy için söylenilmiþtir. Bu destanlarda boylarýn Hanlarýnýn baþýndan geçen olaylar, ad koyma, canavarlarla savaþma gibi bölümler yer almaktadýr.

Hikayelerin dili oldukça sadedir. 15-16. yüzyýlda yazýya geçirildikleri halde arý bir Türkçe’ye sahiptir. Az miktarda Arapça kökenli kelime de vardýr. Orhan Þaik Gökyay ve Muharrem Ergin’in Latin harfleri ile yayýnladýklarý kitaplar ilköðretim öðrencilerinin anlayabileceði kadar sade ve basit cümle yapýsýna sahiptir. Hikayeler çoðunlukla manzum ve ahenkli bir þekilde anlatýlýr. Manzumlarýn bir kýsmý kafiyeli olmasa da kulaða hoþ gelen bir söyleyiþ tarzý vardýr. Kitapta yaklaþýk 8.000 tane farklý sözcük ve deyim geçer. Cümleler kýsa ve yalýndýr.

Dede Korkut destanlarý olaðanüstü olaylarýn yoðunluðundan sýyrýlmýþ ve günlük, sade olaylar içeriklerine dahil olmuþtur. Destan niteliðine, tüm Oðuzlar'ý etkilemesiyle ulaþmýþtýr.

Hikayelerde dersler verilmiþ, halk bilgilendirilmek istenmiþtir. Destanlaþmýþ tarih olaylarý anlatýlmýþtýr. Oðuzlarýn dinî inançlarý belirtilmiþtir. Örneðin, Alp'lerin savaþa gitmeden önce arý suyla abdest aldýðý ve iki rekat namaz kýldýklarý belirtilmiþtir. Halkýn ekonomik durumu da anlatýlmýþtýr. Oðuzlarýn daha çok hayvancýlýkla geçindiði neredeyse her hikayede görülmektedir. Yalnýz, Oðuzlar’da üstünlük; zenginlikle, mal ve mülkle olmamaktadýr. Bunun için yiðitlik gerekmektedir. Erkek gençlerin isim alabilmesi için bir yiðitlik göstermesi gerekir. Yiðitlik gösteren delikanlýya, Dede Korkut, isim verir. Verdiði isimler genellikle delikanlýnýn gösterdiði yiðitlikle alakalýdýr. Mesala Boðaç Han’a Boðaç ismi, boðayý boðduðu için verilmiþtir. Oðuzlar iþlerini kendileri yapamazsa küçük düþerler. Üstünlüklerini kaybetmemek için yardým kabul etmezler. Kazan Han’ýn hikayesinde de böyle olmuþ, Kazan Han; çobaný, yardýmýný engellemek için aðaca baðlamýþtýr.

Hikayelerde kadýn da söz sahibidir ve hanlýk edebilir. Kadýn evlenirken güçlü, yiðit birini arar. Gerektiðinde de savaþýr fakat onun savaþmasý erkeði küçük düþürür.

Destanlarda yoðunlukla ideal Oðuz Alp'inin nasýl olmasý gerektiði anlatýlýyorsa da Alpler'in baþýna gelen olaylardan herkese pay düþmektedir. Büyüklüðün ve güçlülüðün erdem ve hünere baðlý olduðu her fýrsatta belirtilmektedir. Düþmana karþý savaþmak da yiðitliðin, büyüklüðün göstergesidir. Verilen dersler bu kadarla da kalmamaktadýr. Bunlarýn bir kýsmý doðrudan devlete ve yöneticilere, bir kýsmý da millete verilmek istenen derslerdir.

 

Telif Hakký Saklýdýr
 2oo6-2oo7 © Design
SanaLyurt.Com

----------------------